محمد على آزاد كشميرى
195
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
الحسن بن جمال الدّين بن الحسين العزيزى بن على بن زيد الاعثم بن على بن محمد بن على بن جعفر بن احمد السكين بن جعفر بن محمد بن زيد الشهيد بن امام على بن الحسين بن على بن ابى طالب - صلوات اللّه عليهم اجمعين « 1 » - و مثل اين در سند احاديث كمتر اتفاق شده . جدش سيد معصوم از تلامذهء ملا محمد امين استرآبادى است و از او روايت حديث دارد . پدرش نظام الدّين نيز از اهل علم و روايت بود . سيد على خان به واسطهء پدر خود از جد خود روايت دارد . غلامعلى آزاد حنفى بلگرامى در تاريخ مآثر الكرام آورده : « سيد على بن سيد نظام الدّين احمد بن سيد معصوم الدشتكى الشيرازى المعروف به سيد على معصوم از مشاهير ادبا و صناديد شعرا است ، مؤلف انوار الربيع فى انواع البديع ، و رياض السالكين شرح صحيفهء كامله ، و حاشيهء قاموس ، و سلافة العصر تذكرهء شعراى عرب ، و ديوان شعر . خاندان او در شيراز بيت علم و فضل بوده است و مدرسهء منصوريهء شيراز منسوب به جد او مير غياث الدّين منصور است كه از غايت شهرت حاجت به شرح ندارد . و سيد على به اضافهء نام جد قريب خود به سيد على معصوم مشهور گرديده » . ايضا در آن تاريخ بعد ذكر نبذى از حالات پدرش مير نظام الدّين مسطور است كه : « مير نظام الدّين احمد از دختر قطبشاه فرزندى نياورد . سيد على از بطن زوجهء ديگر شب شنبه پانزدهم جمادى الاولى سنهء اثنين و خمسين و الف در مدينهء منوره متولد شد ، لهذا او را « مدنى » گويند ، و به كسب كمال پرداخته سرآمد ادباى عصر گرديد . و شب شنبه ششم شعبان سنهء ست و ستين و الف به قصد حيدرآباد از مكهء معظمه برآمد و روز جمعه بيست و دوم ربيع الاول سنهء ثمان و ستين و الف به حيدرآباد رسيد و با والد خود ملاقات كرد . و چون سلطان عبد اللّه از سرير حيات فرود آمد و ابو الحسن كه آخر سلاطين قطبشاهيه است بر تخت فرمانروائى برآمد و مير نظام الدّين احمد بعد يك سال فوت كرد ابو الحسن در اتلاف متعلقان مير نظام الدّين احمد كمر بست و نگاهبانان گذاشته راه آمد و شد مسدود ساخت . سيد على عريضهاى به جناب خلد مكان ارسال داشت و ادراك عتبهء سعادت استدعا نمود . خلد مكان در آن ايام از هند متوجه دكن بود . فرمان طلب سيد على به نام ابو الحسن عز اصدار يافت . ابو الحسن ، سيد على را با اهلوعيال رخصت داد . سيد رخت كوچ بربسته خلد مكان را در دار السرور برهانپور ملازمت نمود . پادشاه او را به عنايات خسروانى نواخت و به منصب « هزار و پانصدى » سيصد سوار دواسبه سرافراز فرمود و در ركاب خلد مكان به اورنگآباد آمد . و چون رايات خلد مكان به جانب احمدنگر ارتفاع يافت سيد على را به حراست اورنگآباد مأمور ساخت . سيد مدتى
--> ( 1 ) . سيد على خان مدنى در رسالهء مذكور گفته : « هذه الاخبار الخمسة من مسلسل الحديث بالآباء بسبعة و عشرين آباء و فلما اتفق ذلك فى اخبار الخاصة حتى قال شيخنا الشهيد الشيخ زين الدّين - قدس سره - فى شرح الدراية بعد ايراد الحديث المسلسل المروى عن ابى محمد الحسين بن على بن ابى طالب البلخى باربعة عشر آباء هذا اكثر ما اتفق لنا روايته من الاحاديث المسلسلة بالآباء . انتهى و للّه الحمد » . ( حاشيهء نسخهء چاپى ) .